Ομιλία Λάζαρου Κυρίζογλου για την ημέρα μνήμης της γενοκτονίας του Μικρασιατικού Ελληνισμού 2017

Ομιλία Δημάρχου Αμπελοκήπων-Μενεμένης κ. Λάζαρου Κυρίζογλου για την ημέρα μνήμης της γενοκτονίας του Μικρασιατικού Ελληνισμού (24/07/2017)

 

Σήμερα είναι μια μεγάλη και σημαντική μέρα για την τοπική μας εκκλησία, για όλους μας. Ένας ενάρετος άνθρωπος, καλός εκπαιδευτικός, οικογενειάρχης και άξιος κληρικός, ο σεβαστός και αγαπητός σ’όλους μας πατήρ Ανδρέας Κτενιαδάκης, ο Ιερατικώς προϊστάμενος της Ιεράς Ενορίας Αγίας Παρασκευής Μενεμένης, συμπλήρωσε 55έτη ιεροσύνης δημιουργικής και καρποφόρας. Πάτερ Ανδρέα, σου καταθέτουμε τον σεβασμό μας, την εκτίμησή μας, την αγάπη μας. Είμαστε τυχεροί που σε γνωρίζαμε, που σε συναντήσαμε. Ευχόμαστε η Χάρη του αγίου τριαδικού Θεού μας, με τις πρεσβείες της ενδόξου, Αγίας Παρθενομάρτηρος Παρασκευής, να σε σκεπάζει και να σε στηρίζει. Σ’ ευχαριστούμε μέσα από την καρδιά μας.

Η Μενεμένη στη Μικρασία πλήρωσε βαρύ τίμημα, φόρο αίματος με τους σφαγιασθέντες και απαγχονισθέντες προκρίτους της.

Το μνημόσυνο για τους πεσόντες εκ Μενεμένης σώζεται στο βιβλίο του εκπαιδευτικού Κώστα Κούρτη, ο οποίος βρίσκεται εδώ και τώρα ανάμεσά μας και τον ευχαριστούμε, και μέσα από τις στήλες της εφημερίδας «Μακεδονία» του έτους 1932: Στις 24 Ιουλίου του 1932 δέκα (10) χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ημέρα Κυριακή, τελέστηκε εδώ στο συνοικισμό της Νέας Μενεμένης μνημόσυνο των υπέρ πατρίδος πεσόντων αξιωματικών, υπαξιωματικών, οπλιτών καθώς και των σφαγιασθέντων και απαγχονισθέντων προκρίτων της Μενεμένης (Μικράς Aσίας). Την τελετή διοργάνωσαν οι κάτοικοι του συνοικισμού και προσκλήθηκαν να παραστούν πολιτικές στρατιωτικές Αρχές, Βουλευτές, γερουσιαστές, σωματεία συνοικισμών, σύνδεσμοι εφέδρων αξιωματικών, υπαξιωματικών, οπλιτών και πολλοί άλλοι. (Μακεδονία, 23.7.1932, σελ. 3). Ανάμεσα στο πλήθος του κόσμου, που παραβρέθηκε στην τελετή, ήταν χήρες και ορφανά των πεσόντων ηρώων.

Ο πρόεδρος του συνοικισμού της Νέας Μενεμένης Θωμάς Χατζίκος, είπε περίπου τα εξής: «Πέρασαν δέκα ολόκληρα χρόνια που κυνηγημένοι ζητήσαμε προστασία στην αγκαλιά της φιλόστοργης μάνας, της Ελλάδος μας. Μέσα στο νου μας κυριαρχούσε η θύμηση η δική σας. Τώρα που πετύχαμε, ύστερα από τόσα χρόνια, να αναστηλώσουμε στον φτωχικό μας Συνοικισμό την εκκλησία μας, σε σας αμέσως πέταξε ο νους μας, σε σας, που το παράδειγμά σας θα φωτίζει αιώνια τον δρόμος μας, που πρέπει να είναι δρόμος τιμής και δόξης. Σήμερα αποτίοντες ελάχιστο φόρο ευγνωμοσύνης οι απανταχού Μαινεμενιώται ορκίζονται δι’ εμού να ακολουθήσουν τον τιμημένο δρόμο που σεις χαράξατε και αναφωνούν αιωνία σας η μνήμη».

Αυτούς τους νεκρούς προγόνους μας τιμάμε και δεν ξεχνούμε τη θυσία τους σήμερα. Αυτό κάνουμε σήμερα.

 

ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ, Η ΜΝΗΜΗ ΜΑΣ

Η συμφιλίωση των λαών δεν επιτυγχάνεται με την αλλοίωση των ιστορικών γεγονότων, αλλά με την παραδοχή τους. Εάν ενδιαφερόμαστε να μην προσβάλλονται οι γείτονές μας, οι Τούρκοι από τις φρικαλεότητες που διέπραξε ο λαός τους στο παρελθόν, εμάς μας ενδιαφέρει να μην προσβάλουμε τη μνήμη των Ελλήνων, των Αρμενίων αλλά και όλων όσων σφαγιάστηκαν σε αυτό που ανήθικα αποκαλείται «Συνωστισμός».

Οι γείτονες μας θα πρέπει να διδαχθούν τι έκαναν στο παρελθόν ώστε να μην το επαναλάβουν, κι εμείς οφείλουμε να διατηρούμε στη μνήμη μας την αλήθεια, ώστε να μην ξαναπεράσουμε τα ίδια. Η διατήρηση στην μνήμη της γενοκτονίας Ελλήνων του Πόντου και της Μικρασίας και των Αρμενίων, είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής που μπορούμε να αποτείνουμε σε αυτούς.

 

Κυρίες και κύριοι,

Με τον όρο Μικρασιατική καταστροφή περιγράφεται περισσότερο η τελευταία φάση της Μικρασιάτικης εκστρατείας, δηλαδή το τέλος του «ελληνοτουρκικού πολέμου του 1918 – 22», η αποχώρηση από την Τουρκία της ελληνικής διοίκησης, που είχε εγκατασταθεί στα δυτικά μικρασιατικά παραλία, στη Σμύρνη, κατά τη Συνθήκη των Σεβρών, (αμέσως μετά την ανακωχή του Μούδρου), όπως και η σχεδόν άτακτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού μετά την κατάρρευση του μετώπου και η γενικευμένη πλέον εκδίωξη του ελληνικού πληθυσμού από τη Μικρά Ασία, που είχε όμως ξεκινήσει πολύ νωρίτερα και που είχε διακοπεί με την «ανακωχή του Μούδρου».

Με τον όρο καταστροφή της Σμύρνης αναφέρονται τα γεγονότα της σφαγής του ελληνικού και αρμενικού πληθυσμού της Σμύρνης από τους Τούρκους καθώς και της πυρπόλησης της πόλης, που συνέβησαν το Σεπτέμβρη του 1922. Η καταστροφή αυτή άρχισε 7 ημέρες μετά την αποχώρηση και του τελευταίου ελληνικού στρατιωτικού τμήματος από την Μικρά Ασία και την είσοδο των ατάκτων του Κεμάλ Ατατούρκ στην πόλη. Η φωτιά που εκδηλώθηκε κατέκαψε όλη την πόλη εκτός από την μουσουλμανική και την εβραϊκή συνοικία και διήρκεσε από τις 13 έως τις 17 Σεπτεμβρίου του 1922.

Η τραγωδία της Μικρασιατικής καταστροφής στοίχισε στο Ελληνικό Έθνος: 25.000 νεκροί και τραυματίες στρατιώτες. Πάνω από 1.500.000 Έλληνες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες των προγόνων τους και να έρθουν σαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, αφήνοντας πίσω τους πάνω από 600.000 νεκρούς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε ο Ελ. Βενιζέλος με το υπόμνημά του στη Συνδιάσκεψη της Ειρήνης του Παρισιού, στη Μικρά Ασία ζούσαν 1.694.000 Έλληνες. Στη Θράκη και την περιοχή της Κωνσταντινούπολης 731.000. Στην περιοχή της Τραπεζούντας 350.000 (το σύνολο του Ποντιακού Ελληνισμού ανέρχονται σε 700.000 εκ των οποίων έχασαν τη ζωή τους 333.000 στη γενοκτονία του Πόντου) και στα Άδανα 70.000. Σύνολο 2.845.000 Έλληνες που αποτελούσαν το 20% του πληθυσμού της περιοχής που κυριαρχούσε οικονομικά, είχε δε καταφέρει να διατηρήσει την πολιτιστική του κληρονομιά παρ’ ότι αποτελούσε μειονότητα σε εχθρικό περιβάλλον.

Τον Σεπτέμβριο του 1922, ο Μουσταφά Κεμάλ, μπροστά στα Ελληνικά στρατεύματα που οπισθοχωρούσαν διαρκώς και τελικά αποχώρησαν από την Μικρά Ασία, εισήλθε στην πόλη της Σμύρνης.

Η Σμύρνη εκείνη την εποχή ήταν πολυπληθής και πλούσια πόλη, στην συντριπτική πλειοψηφία χριστιανική, ο πληθυσμός της αποτελείτο κυρίως από Έλληνες, λιγότερους Αρμένιους και με μειοψηφία τους Τούρκους.

Τις ημέρες που ακολούθησαν, και με την παρουσία στον λιμένα της πόλης 27 συμμαχικών πολεμικών πλοίων, μεταξύ των οποίων και 3 Αμερικανικά αντιτορπιλικά, οι Τούρκοι επιδόθηκαν σε ένα όργιο φρίκης από λεηλασίες, σφαγές και βιασμούς φτάνοντας τελικά στο σημείο να κάψουν όλη την πόλη, εξαιρουμένης της Τούρκικης συνοικίας που έμεινε σχεδόν ανέπαφη.

Οι μεγάλες δυνάμεις αν και παρούσες, παρέβλεψαν επιμελημένα να επέμβουν ώστε να αποτρέψουν την γενοκτονία η οποία ολοκληρώθηκε σε τόσο συμπυκνωμένο χρόνο όσο ποτέ άλλοτε δεν παρουσιάσθηκε ξανά στην ιστορία.

Από τις ξένες δυνάμεις, όσες αντέδρασαν, το έκαναν από την προσωπική ευσυνειδησία των αξιωματικών και των πληρωμάτων τους.

 

Ακούστε μια μόνον, από τις πλείστες, ξένη μαρτυρία:

 

ΑΙ ΟΔΟΙ ΓΕΜΟΥΣΙ ΠΤΩΜΑΤΩΝ

ΛΟΝΔΙΝΟΝ, Τηλεγράφημα, 23 Σεπτεμβρίου 1922
"Νεώτεραι πληροφορίαι εκ Σμύρνης αγγέλουν ότι όλαι αι οδοί, γέμουσι πτωμάτων. Ο ακριβής αριθμός των δολοφονηθέντων, των σφαγέντων και των εις τας φλόγας απωλεσθέντων δεν κατέστη εισέτι δυνατόν να υπολογισθεί, αλλά προχείρως εκτιμάται ως εκ των μεγίστων σφαγών της ιστορίας."

Και ενώ οι προσωπικές μαρτυρίες από πηγές Ελληνικές, Άρμενικες ή ξένες περιγράφουν σκηνές σφαγών, βιασμών και φρίκης κάποιοι έγραψαν περί συνωστισμού!

Συνωστισμός η εξόντωση του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία. Συνωστισμός και η καταστροφή της Σμύρνης από τους Τσέτες και τις ορδές του Κεμάλ.

Συνωστισμός, η Σμύρνη που κάηκε από άκρη σε άκρη, πλην του Τουρκομαχαλά. Συνωστισμός η θανάτωση του εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης Αγίου Χρυσοστόμου. Και είναι εθνομάρτυρας γιατί έμεινε εκεί, ενώ μπορούσε να φύγει. Γιατί οι Τούρκοι του κάρφωσαν πέταλα στα πόδια και του φόρεσαν σαμάρι, του ξερίζωσαν τα γένια, τον τύφλωσαν, τον έσερναν δεμένο στους δρόμους και στο τέλος τον σκότωσαν. Αυτό είναι το μαρτύριο του. Αυτή είναι η αλήθεια. Γι’ αυτό τον τιμάμε και γονατίζουμε μπροστά στην τίμια και ιερή μορφή του.

Δεν μπορώ να μην αναφερθώ στο τελευταίο προσκυνηματικό ταξίδι μας στη Μενεμένη και τη Σμύρνη της Μικρασίας, συνοδεύοντας μαζί με το Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας κ. Βαρνάβα, το Οικουμενικό Πατριάρχη μας κκ Βαρθολομαίο. Έγινε Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Μενεμένη και βρήκαμε, πάτερ Ανδρέα και πήραμε από ένα κατάστημα με αντίκες, μία φωτογραφία του Ιερού Ναού της Αγίας Παρασκευή, που δεν υπάρχει πια, χάθηκε, γιατί οι Τούρκοι κατασκευάσανε ένα δρόμο. Η φωτογραφία αυτή γράφει: Αγκία Παρασκευή, Ρουμ κιλισεσί στα τούρκικα δηλαδή εκκλησία των Ρωμιών. Η φωτογραφία αυτή κοσμεί το πρώτο ημερολόγιο του Μικρασιατικού Συλλόγου Μενεμένης-Αμπελοκήπων.

Σε εκείνο το ταξίδι, για πρώτη φορά έγινε στο ΚΑΙ, την παραλία της Σμύρνης επιμνημόσυνη δέηση για τους πνιγμένους και χαμένους στον υγρό τάφο της θάλασσας από το Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας κ. Βαρνάβα που έριξε ταυτόχρονα και λίγα λουλούδια.

 

Αγαπητοί μου

Δεν υπάρχουν χαμένες αλλά αλησμόνητες πατρίδες.

Γι’ αυτό ας κρατήσουμε στο νου και στην ψυχή μας τα λόγια του Σινασίτη ιατρού, του Σ.Ι. Αρχέλαου: «Όλες τις αρχαιότατες κληρονομιές μας, τις ιερές σκιές των προγόνων μας που αναπαύονται εκεί, τ’ αφήκαμε στην σκέπην και την Πρόνοια του Πανάγαθου». Και συμπληρώνω εγώ: επομένως υπάρχουν και δεν χάνονται ποτέ!!! Χάνεται μόνο ότι δεν θυμάσαι και δεν το αγαπάς. Ότι θυμάσαι κι αγαπάς ζει και κληροδοτείται στα παιδιά σου και στα παιδιά των παιδιών σου.

Ας είναι αιωνία η μνήμη τους. Ας είναι αιωνία και η μνήμη των πρώτων κατοίκων της Νέας Μενεμένης που δεν βρίσκονται στη ζωή, τους οποίους όταν κατέγραφε η Επιτροπή υποδοχής προσφύγων δήλωναν: «Μόνιμος κάτοικος Μενεμένης Μικρασίας, προσωρινά διαμένων στον τάδε καταυλισμό.» Πέθαναν με τα μάτια στραμμένα στην πατρίδα τους, όπου πίστευαν ότι θα γυρίσουν.

Σας ευχαριστώ.

 

 

Ο Δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης

 Λάζαρος Κυρίζογλου

Πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης

Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας